Droit Fiscalité belge

Résumé en Français : Les annonces publiques de réduction de prix avant les soldes sont interdites. Il n’est pas fait exception au principe de l’interdiction des soldes avant les soldes lorsque le vendeur limite son invitation au 10 % de la clientèle qui a le plus acheté durant les deux dernières années. Le caractère public des annonces est établi lorsque le vendeur s’adresse à sa clientèle ou à une catégorie de celle-ci.

Zoals men wellicht weet, zijn ‘de solden’, ook wel opruimingen genoemd sterk gereglementeerd. De wetgeving waarnaar dienaangaande dient verwezen te worden is de Wet op de Handelspraktijken van 14 juli 1991 (hierna W.H.P.C.).

Deze Wet geeft niet enkel een definitie van wat dient begrepen te worden onder solden, maar bepaalt eveneens aan welke voorwaarden deze laatste moeten voldoen. Er wordt onder meer een antwoord gegeven op de vragen: Waar? Wat? Wanneer? en Hoe?

Onder opruiming of solden dient volgens het artikel 49 van de W.H.P.C. verstaan te worden: “elke tekoopaanbieding of verkoop aan de consument van producten, waartoe wordt overgegaan met het oog op de seizoenopruiming van het assortiment van een verkoper, wat geschiedt door versnelde afzet, tegen verminderde prijs van de producten en welke wordt aangekondigd onder de benaming " Opruiming ", " Solden ", " Soldes " of " Schlussverkauf " of onder elke andere gelijkwaardige benaming.”

Gelet op de strenge reglementering geldt er dan ook een principieel verbod (artikel 50 W.H.P.C.) op dergelijke solden indien niet voldaan wordt aan de hierop van toepassing zijnde voorwaarden, die opgesomd worden in de artikelen 51 e.v. van de W.H.P.C.

Gelet op het algemeen karkater van het verbod kan er dan ook niet van worden afgeweken, ook niet voor een beperkte groep consumenten (zie verder).

De verkoop van de gesoldeerde producten dient te gebeuren in de lokalen waar de opgeruimde of identieke producten gewoonlijk te koop worden aangeboden (art. 51§1 W.H.P.C.). Het mag enkel producten betreffen die de verkoper bij het begin van de opruiming in zijn bezit heeft en die hij vóór deze datum op gewone wijze te koop heeft aangeboden (art. 51§2 W.H.P.C.). Bovendien dienen de aangeboden producten het voorwerp uit te maken van een reële prijsvermindering in vergelijking met de prijs die gewoonlijk wordt aangerekend voor identieke producten (art. 51§3 W.H.P.C.).

Daarnaast worden eveneens de periodes waarbinnen dergelijke solden kunnen plaatsgrijpen, uitdrukkelijk bepaalt in artikel 52 W.H.P.C. Hoewel er in principe een onderscheid kan gemaakt worden naargelang de soort aangeboden producten, die het voorwerp uitmaken van de opruiming, is er tot op heden een uniforme regeling van kracht voor al de producten, volgens dewelke de solden enkel mogen plaatsvinden gedurende de periode van 3 januari tot en met 31 januari en van 1 juli tot en met 31 juli. Wanneer echter 3 januari of 1 juli op een zondag valt mag de koopjesperiode één dag eerder beginnen.

Traditioneel worden de koopjesperiodes voorafgegaan door de sperperiodes. Deze lopen vanaf 15 november tot 2 januari en vanaf 15 mei tot 30 juni. Met de invoering van deze sperperiodes heeft de wetgever willen verhinderen dat er werd vooruitgelopen op de solden. Het artikel 53 W.H.P.C. verbiedt dan ook uitdrukkelijk aankondigingen van prijsverminderingen tijdens deze sperperiodes. Er mogen bovendien evenmin aankondigingen evenals suggesties van prijsvermindering worden verspreid vóór de sperperiodes die uitwerking zouden hebben tijdens deze sperperiodes.

Voor een duidelijk begrip van wat dient begrepen te worden onder aankondigingen van prijsvermindering dient verwezen te worden naar artikel 42 W.H.P.C.:

“Onder de bepalingen van deze afdeling vallen de aankondigingen van verminderingen van de verkoopprijs aan de consument, waartoe overeenkomstig artikel 5 is overgegaan, evenals die welke een prijsvermindering suggereren zonder gebruik te maken van een van de mogelijkheden bedoeld in artikel 5.”

Er dient benadrukt te worden dat deze bepalingen enkel van toepassing zijn op aankondigingen van prijsverminderingen en dat derhalve prijsverminderingen als zodanig niet geviseerd worden door deze bepalingen.

Suggesties van prijsverminderingen vallen daarentegen wel onder de toepassing van deze bepalingen. Men denkt bijvoorbeeld aan ‘speciale prijzen’, ‘gunstprijzen’, ‘stuntprijzen’, ‘Nooit geziene prijzen’…

Hoewel nergens een definitie kan gevonden worden over wat juist dient verstaan te worden onder ‘aankondiging’, is men het erover eens dat elke aankondiging valt onder de toepassing van bovenvermeld artikel. Het kan derhalve zowel gaan om een aankondiging in de reclame, als in de etalage of zelfs op de producten. De enige vereiste is dat de aankondiging publiek is.

Een aankondiging van prijsvermindering in een persoonlijke brief heeft geen publiek karakter en valt derhalve niet onder de bepalingen van de Wet op de Handelspraktijken. Van een gepersonaliseerde uitnodiging die naar een ruime groep wordt verstuurd en qua inhoud identiek is wordt daarentegen wel het publiek karakter weerhouden.

In een recent arrest heeft het Hof van Cassatie (Cass., 30 november 2004, A.R. P040823N, zie www.cass.be) zich uitgesproken over wat al dan niet dient verstaan te worden onder publiek karakter. Zij weerhoudt als ‘publiek’ de omstandigheid dat de verkoper zich richt tot hetzij de consumenten in het algemeen hetzij tot zijn bestaande cliënteel of een categorie daarvan.

In casu betrof het een verkoopsysteem dat erop gericht was de beste klanten de ‘eerste kans’ te geven om van de ‘solden’ gebruik te maken en dit reeds voordat de solden officieel begonnen. Het Hof heeft hier geoordeeld dat het feit dat het een persoonlijke uitnodiging betrof, waarbij slechts 10 % van het cliënteel werd aangeschreven, met name diegene die de afgelopen 2 jaar het meest hadden gekocht, niet ter zake deed. Het wettelijk verbod is immers algemeen en kan niet opzij geschoven worden omdat het een beperkte groep consumenten betreft. Daarenboven liet de uitnodiging toe dat ook alle gezinsleden en ook een vriend of vriendin kwamen kopen.

Men kan hieruit afleiden dat het zeer moeilijk zal zijn om aan de regelgeving m.b.t de solden te ontsnappen door middel van het gebruik van persoonlijke uitnodigingen.

Verder (art. 43 W.H.P.C.) wordt er bepaald aan welke voorwaarden de aankondigingen van prijsverminderingen in het algemeen dienen te beantwoorden om rechtsgeldig te zijn:

-          De verkoper die een prijsvermindering aankondigt moet verwijzen naar de prijs die hij voordien voor gelijke producten of diensten toepaste in dezelfde inrichting.

-          De aangekondigde prijsvermindering moet reëel zijn in vergelijking met de voordien gehanteerde gebruikelijke prijs. Deze laatste wordt slechts als gebruikelijk aangemerkt wanneer deze werd toegepast gedurende een doorlopende periode van één maand onmiddellijk voorafgaand aan de datum waarop de verminderde prijs wordt toegepast.

-          De startdatum van de prijsvermindering dient zichtbaar te zijn gedurende de ganse verkoopperiode.

-          Deze periode man ten hoogste één maand bedragen, met uitzondering van uitverkopen, en mag niet korter zijn dan een volle verkoopdag. De wet belet echter niet dat na het verstrijken van de termijn van één maand een nieuwe aankondiging van prijsvermindering wordt gedaan op voorwaarde dat de nieuwe startdatum wordt aangegeven.

Voor de volledigheid vermelden we nog dat de wijze waarop de prijsvermindering wordt voorgesteld eveneens gereglementeerd wordt en verwijzen hiervoor naar artikel 5 W.H.P.C.

“Elke aanduiding van een prijs- of tariefvermindering, die wordt uitgedrukt door een bedrag of een kortingspercentage, moet geschieden :

  a) hetzij door vermelding van de nieuwe prijs naast de oude doorgehaalde prijs;
  b) hetzij door de vermeldingen " nieuwe prijs ", " oude prijs " naast de overeenstemmende bedragen;
  c) hetzij door de vermelding van een kortingspercentage en de nieuwe prijs naast de oude doorgehaalde prijs;

  d) hetzij door de vermelding van het eenvormig kortingspercentage dat is verleend voor de producten en diensten of voor de categorieën van producten en diensten waarop deze vermelding slaat. In beide gevallen moet de aankondiging vermelden of de prijsvermindering al dan niet werd toegepast.

  In geen geval mag een prijsvermindering van een product of dienst aan de consument worden voorgesteld als een gratis aanbod van een hoeveelheid van het product of van een gedeelte van de dienst.”

Voor wat de aankondigingen van prijsverminderingen betreft is het tot slot nog handig te weten dat wanneer een prijsvermindering wordt aangekondigd buiten de inrichting van de verkoper, en de verkoper niet meer over het bewuste product beschikt, voor zover het een product betreft van meer dan 25 EUR, hij verplicht is aan de consument een bon af te geven die recht geeft op de aankoop van dat product en wel binnen een redelijke termijn, behalve wanneer het onmogelijk is onder dezelfde voorwaarden een nieuwe voorraad aan te leggen.

Veel koopgenot.