Droit Fiscalité belge

Op 22 oktober jongstleden sprak het Hof van Cassatie zich uit over de matigingsbevoegdheid van de rechter bij het toekennen van een geldsom in het kader van een strafbeding.  Het Hof oordeelde dat bij de toepassing van art. 1231 BW de rechter het toegekende bedrag moet herleiden tot de potentiële en niet de werkelijke schade en dat het toegekende bedrag  niet minder mag bedragen dan het bedrag van de werkelijk geleden schade (www.cass.be).

Résumé en français: le 22 octobre dernier la Cour de Cassation s’est exprimée sur le pouvoir de révision du juge quand il accorde un somme d’argent dans le cadre d’une clause pénale. La Cour à jugé qu’en appliquant l’art. 1231 BW, le juge doit réduire le montant accordé  au dommage potentiel en non pas le dommage réel et que le montant accordé ne peut pas être inférieur au montant du dommage réel.

In casu ging het om een schadebeding in het kader van een huur- en onderhoudscontract van een kopieermachine.

Beide partijen vorderden de ontbinding van de overeenkomst met de betaling van een schadevergoeding lastens de andere partij.

De partijen hadden in de overeenkomst een verbrekingsvergoeding bedongen ten belope van 85 % van de nog te vervallen huurgelden. 

Het Hof van Beroep van Brussel oordeelde op 25 september 2002 dat deze vergoeding buitensporig voorkwam ten aanzien van de potentiële schade zoals die bij de ondertekening van de overeenkomst door de partijen kon worden voorzien.

Het Hof van Beroep stelde dat een schadebeding slechts een forfaitaire vergoeding mag zijn voor de schade die de schuldeiser kan lijden door het niet nakomen van de verbintenis door de schuldenaar.

In deze zaak oordeelde het Hof van Beroep dat het schadebeding ongenuanceerd was, niet voorzag in een degressief percentage, geen rekening hield met de omvang van de nog te vervallen huurtermijnen, niet voorzag in een maximumbegrenzing en geen rekening hield met de economische residuwaarde van het kopieertoestel.

In de ogen van het Hof van Beroep ging het strafbeding kennelijk het bedrag te boven dat de partijen konden vaststellen om de schade wegens de niet-uitvoering van de overeenkomst te vergoeden.

De straf werd dan ook verminderd.

Het is onder meer deze vermindering die in het cassatieberoep werd aangevochten met als argument dat het Hof van Beroep niet over vaste gegevens beschikte om de geleden schade te berekenen.

Het Hof van Cassatie verwerpt deze argumentatie.

Het Hof van Cassatie herhaalt dat, krachtens art. 1231, § 1, eerste lid B.W., de rechter de straf die bestaat uit een bepaalde geldsom kan verminderen, wanneer die som kennelijk het bedrag te boven gaat dat de partijen konden vaststellen om de schade wegens de niet-uitvoering van de overeenkomst te vergoeden.

Het Hof van Cassatie gaat verder door te zeggen dat de rechter die zijn matigingsbevoegdheid uitoefent, het bedrag van het strafbeding dient te verminderen tot het bedrag van de potentiële schade, zonder dat het toegekende bedrag echter minder mag bedragen dan de werkelijk geleden schade.

Het preciseert echter dat men er niet mag van uitgaan dat de rechter verplicht zou zijn het bedrag te verminderen tot de werkelijk geleden schade.

Het Hof van Cassatie stelde dat het Hof van Beroep over voldoende concrete gegevens aanbracht om te motiveren dat het strafbeding buitensporig was en verwierp het cassatieberoep.